Wat je zegt is inderdaad ook de consensus binnen de historici op dit moment. Qua gezondheid zijn we er niet op vooruitgegaan. Maar dat had vaak ook te maken met het dicht op elkaar gaan wonen en het intense contact met gehouden dieren. Afgezien van idioot grote steden later, zoals Rome, aten de mensen gevarieerder dan we soms denken. De overgang naar een landbouwbestaan was minder rigoreus dan vroeger gedacht: het jagen en zeker het verzamelen bleef erbij bestaan. Nu nog snijden de bewoners van Italiaanse en Griekse platteland wild groen in de omgeving. Dat zal elders hetzelfde zijn.

Dank voor de boekentips. Ga ernaar kijken.

Nee, ik denk ook niet dat graan eten van de ene dag op de andere ging. Maar we hebben het hier over millennia, niet over eeuwen. Wat ik erover heb gelezen was dat rondtrekkende jager-verzamelaargroepen maximaal 50 man sterk waren en meestal kleiner. Graan was onbewerkt oneetbaar. Dus kaf eraf, malen, roosteren, koken, whatever. De benodigde werktuigen lijken me zo rondtrekkend onhandig mee te nemen, naast je speren, steenbijlen en berevellen.

De overgang naar landbouw zorgde voor explosief groeiende gemeenschappen en daarmee voor de noodzaak van veel grotere voedselvoorzieningen. Wat was nodig? Bovenal brandstoffen (koolhydraten) en eiwitten. Simpel te verbouwen en goed te bewaren: granen (en peulvruchten). Vanaf dan ontstaat dus waarschijnlijk een grotere interesse in granen, terwijl bij kleine gemeenschappen het met andere, makkelijkere, voedingsmiddelen ook te dekken is.

Aan de proteïnekant is zuivel waarschijnlijk eenzelfde verhaal. De behoefte aan hoogwaardige eiwitten is groot, en zuivel is een meer 'sustainable’ vorm in vergelijking met slacht. Kaas en gezuurde zuivelproducten zijn ook enige tijd te bewaren. Maar da’s ook niet echt iets dat je als jager-verzamelaar nou even leuk gaat organiseren.

Ook in de literatuur over paleodiëten kom je soortgelijke geluiden tegen. Maar uiteindelijk: ga d’r maar aanstaan, reconstructies van hoe het precies zat zo lang geleden. Ik las laatst een artikel over welstand van Nederlanders door de eeuwen heen en welk percentage van het inkomen naar voeding ging etc. Zelfs dat is pas van recente datum dat daar met enige zekerheid zinnige zaken over te zeggen zijn.

Geinig: de Engelse wiki noemt weinig gluten, de Nederlandse veel!

Max, mijn literatuur spreekt elkaar tegen. Volgens McGee bevat durumtarwe heel veel gluten, zo'n 15% van het korrelgewicht. Andere bronnen beamen juist jouw mening. 'Hard in a dfferent sense' schijft de Oxford Companion to Food. Ik zoek nog even verder.
Goede bronnen voor het pre-neolitische graaneten zijn Koken van Richard Wrangham en Feast, Why Humans Share Fod van Martin Jones, beide in mijn boekenkast http://academieculinairschrijven.nl/literatuurlij…
Maar los van die bronnen: denk jij dat de mens zomaar, aus Blaue hinein, met het verbouwen van graan begon? Goh, laten we dat eens telen en eten?

Je schrijft: "De rondtrekkende mensen van ver voor onze jaartelling aten al zaden van grasachtigen." Heb je daar misschien een bron van? Ik had juist gelezen dat voor de Neolitische revolutie waarschijnlijk geen granen werden gegeten. Het heeft mijn interesse; ik zou er graag meer over lezen.